Auteursrecht en het nieuwe Gratis / 2

‘Piratenjager’ Tim Kruik van Stichting BREIN haalde de angel uit de discussie door zich als voorstander van een soort copyright ‘light’ te tonen: vrijheid voor citaten en satire. Wie heeft er iets tegen ‘remix’? Als je het oorspronkelijke product maar wel netjes hebt gekocht... Het vuur van de discussie leek helemaal gedoofd te worden, toen Maarten Treurniet, regisseur en voorzitter van de VEVAM, zijn beschouwende mening gaf: de situatie van copyright is nu eenmaal anders in het digitale domein, omdat iedereen distributeur is geworden. In zijn optiek hadden alle voorgaande sprekers gelijk: in basis is het auteursrecht belangrijk en functioneert het naar behoren. Maar laten we er pragmatisch mee omgaan, vooral als het cultuur en makers-belangen betreft. Heel goed en wel allemaal, erg verstandig en begrijpelijk, maar voor een discussie in de geest van Gaylor’s pamflet-film was het natuurlijk funest. Waar bleef het onbezonnen tegengeluid, de inspiratie, of een lofzang op onbegrensde mogelijkheden van de gedigitaliseerde samenleving? De laatste spreker dan, Chai Locher, documentaire regisseur, merkte op dat hij als maker nooit voordeel had ondervonden van het auteursrecht. Sterker nog, door afkoopproblemen had hij eigenlijk alleen maar last gehad ervan. Het was een voorzichtige steunbetuiging aan de film van Gaylor. We komen er samen wel uit Tja, zo bekeken was er eigenlijk niets aan de hand. Het auteursrecht opheffen? Welnee, we komen er samen wel uit. Enkele vragen en opmerkingen uit het publiek over alternatieven of mogelijkheden werden direct gepareerd: als maker moet je toch geld verdienen? Hoe wil je rondkomen als iedereen gratis je werk bekijkt en verspreidt? Een steekhoudend argument. Tegenwerpingen als ‘Dat vergroot mijn naamsbekendheid’, of ‘Dat ik daar nog geen antwoord heb, is geen reden om mijn idee af te wijzen’, maakten dan ook geen indruk. De economische component overheerste de visionaire. En zo komen we weer terug bij het boek van Chris Anderson, “Free”. Hij heeft het antwoord op die economische component. Gratis je werk weggeven en er toch je brood mee kunnen verdienen. Misschien moeten we als filmmakers dat boek eens ter hand nemen en nagaan of er voor ons iets bruikbaars in staat. Want terwijl de aanwezigen in Studio K gedurende 4 uur discussieerden en één film bekeken, werden er op internet wereldwijd – gedurende diezelfde 4 uur - 70 miljoen filmpjes bekeken. Voor het merendeel gratis. Het is niet een kwestie van of we het ermee eens zijn. Of we het leuk vinden. Of we er iets tegen kunnen doen. Het is de realiteit. Hoe passen wij makers ons aan, om hier voordeel uit te halen? Wat is het businessmodel van nu? En pas in tweede instantie: welke rol speelt het auteursrecht hierbij? Laten we elkaar om te beginnen de juiste vragen stellen. Om er dan achter te komen wat onze rol als filmmaker in de gedigitaliseerde samenleving kan zijn. Noot: Het boek van Anderson is niet zonder kritiek ontvangen. Eén van de belangrijke voorbeelden in het boek als het om succesvolle ‘Free’ businessmodellen gaat, is YouTube. Tot op heden heeft YouTube geen winst kunnen maken. Sterker nog, vanwege het grote ‘gratis’ succes, moet steeds meer bandbreedte worden bijgekocht en stijgen de schulden meer en meer. Met YouTube is de economische component van het nieuwe Gratis niet opgelost, zo betogen veel criticasters. Wellicht een reden om zijn centrale punt op voorhand af te wijzen. Maar dan: wat is het alternatief? Klik hier om het boek Free gratis (!) down te loaden.