‘De kortste weg is de omweg.’

Door: Mieke Bernink

De gemiddelde leeftijd van de studenten is eind twintig, hun achtergronden zijn divers – beeldend kunstenaars van de Rietveldacademie of de kunstacademie in Den Haag, een theaterregisseur van de Theaterschool Maastricht, een documentairemaker met een graad in communicatiewetenschappen en een scenarist van de Filmacademie. Allen hebben ze films en / of installaties gemaakt die op (inter)nationale festivals of in galerieën te zien zijn geweest. En allemaal, zo blijkt uit de studie- of onderzoeksvragen waarmee ze binnenkwamen en die als rode draden door de twee jaar van de master zullen lopen, zijn ze geïnteresseerd in grensgebieden. Waar ligt de scheidslijn tussen fictie en documentaire, tussen representeren en creëren, tussen animatie en life action, kunst en populaire cultuur? Is er eigenlijk wel een scheidslijn? Is er misschien een tussengebied waarmee je kunt spelen? En in het verlengde daarvan: wat is de rol van de toeschouwer? Wie is de hedendaagse toeschouwer, hoe bereik je hem, welke verwachtingen heeft hij, hoe geef je hem een rol?

De masteropleiding krijgt vorm terwijl ze plaatsvindt. Dat is tegelijk een omstandigheid, gezien de vaart waarmee de opleiding tot stand is gekomen, en een nadrukkelijke keuze. Want het experimentele karakter van de opleiding, de openheid, flexibiliteit en vraaggestuurdheid is tegelijk ook waar de filmwereld behoefte aan heeft – een open blik om te zien dat film nog lang niet is uitontwikkeld. Dat was ook de boodschap die Steve McQueen (‘Hunger’) en Sergei Dvortsevoy (‘Tulpan’) de studenten meegaven toen ze in gesprek met hen gingen: “cinema is still in its nappies”. Aan de grenzen van de klassieke film – in de beeldende kunst, de nieuwe media maar ook de performance-kunsten – gebeurt van alles waar film en filmmakers zich door kunnen laten inspireren en waaraan zij, omgekeerd, ook zelf kunnen bijdragen met hun kennis van bewegende beelden. Vandaar het feit dat de opleiding niet alleen open staat voor makers met een traditionele filmopleiding en vandaar ook dat het eindwerkstuk evengoed een pilot voor een installatie kan zijn als een script voor een lange speelfilm.

McQueen en Dvorstevoy zijn maar twee van de ruim dertig gasten die de afgelopen maanden hun kennis en ervaring deelden in een hoekkamer op de tweede verdieping van het gebouw aan het Markenplein. Onder de overige gasten tal van collega-filmmakers, uit binnen- en buitenland, die in lezingen en korte workshops reflecteerden over de rol van plaats, tijd of handeling in hun werk. Maar ook ontmoetingen met makers uit andere disciplines vonden plaats: beeldhouwers, architecten, fotografen, musici, componisten, theatermakers en choreografen. En in het kader van een programma over vernieuwing werd aan de hand van gasten uit het veld van nieuwe media en digitale cinema gezocht naar nieuwe manieren om artistieke ideeën en processen tot ontwikkeling te laten komen.

‘De kortste weg is de omweg.’ Het adagium van beeldend kunstenaar Auke de Vries, wiens sculpturen in tal van steden over de gehele wereld staan, zou als ondertitel van de masteropleiding niet misstaan. Maar nadat ze de afgelopen maanden overspoeld zijn met ideeën, visies en voorbeelden, wordt het tijd dat de studenten al die kennis verbinden met hun eigen vragen en praktijken. Dat gebeurt na de zomer. Nu eerst een welverdiende vakantie.

- Mieke Bernink is lector Film aan de Nederlandse Film en Televisie Academie
-Woensdagavond 26 augustus a.s. vindt de voorlichtingsavond plaats voor de tweede lichting van Masteropleiding Film aan de Nederlandse Film en Televisie Academie. (www.masterfilm.nl)