VEVAM alleen voor regisseurs? / 2

Natuurlijke producentenpersoon VEVAM-directeur Sylvia Brandsteder schreef een notitie voor bestuur en leden waarin ze uiteenzet wat de voor- en nadelen zijn van het ontvlechten van de drie bloedgroepen binnen VEVAM. Omdat productiebedrijven en scenarioschrijvers reeds vertegenwoordigd zijn via SEKAM en Lira, lijkt het logisch dat VEVAM de aangewezen CBO voor regisseurs is. Maar hoe zit ’t met de producent als natuurlijke persoon? Brandsteder schrijft daarover: 'De auteursrechtelijke status van producenten/natuurlijke personen is niet evident, zeker als zij in dienstverband hun werk verrichten. (...) Er zouden problemen kunnen ontstaan als gebruikers en tegenstanders van collectief beheer zich gaan realiseren dat vergoedingen worden betaald voor personen die geen auteursrechtelijk beschermde status hebben. De inmiddels sterke roep om transparantie en de eis tot het afleggen van verantwoording vergroot de kans dat die problemen zich zullen voordoen. (...) Conclusie: de huidige organisatie waarin zowel producenten als auteurs worden verenigd levert problemen op bij uitkeringen en zal mogelijk een toetsing van overheidswege niet kunnen doorstaan.' Geldstroom Hoe meer geld er door een CBO heen vloeit des te sterker de positie ervan. Bovendien is de grootte van je achterban van belang voor je onderhandelingspositie. Brandsteder schrijft: 'Er bestaat thans veel draagvlak voor opname van VEVAM (...) in de groep CISAC rechthebbenden (...). Het rechtencollectief streeft naar een voor alle partijen aanvaardbare herverdeling van de opbrengst uit het kabelcontract. (...) Dit zou voor de Nederlandse regisseurs tot een aanmerkelijke verhoging van de uitkering moeten leiden. Het doel van VEVAM is om indachtig het 40/30/30 principe ten behoeve van Nederlandse regisseurs een aandeel van 30% in de voor Nederlandse producties beschikbare kabelgelden te ontvangen (± 3 à 4 miljoen euro).' Kortom, CISAC is bereid een regisseurs-VEVAM te laten participeren in collectieve onderhandelingen en gelijkwaardig te laten meedelen in de resultaten ervan. Desalniettemin stelt Brandsteder: 'Er zullen nieuwe geldstromen gegenereerd kunnen/moeten worden. Afhankelijk van de wensen van de leden en de mogelijkheden voor (collectieve) exploitatie van audiovisuele werken, kan de overdracht van rechten en/of lastgeving aan VEVAM worden uitgebreid. Gedacht kan worden aan bijvoorbeeld groepstelevisie en archivering van werken en de exploitaties vanuit archieven, wellicht bepaalde internet exploitaties.' Eigenlijk kan alles wat is geschetst, ook misgaan. Kabelaars kunnen weigeren uit te keren op basis van gerechtelijke uitspraken die nu nog ongewis zijn (NORMA/NL Kabel-proces). SEKAM kan uit kinnesinne lopende uitkeringen achterhouden (producenten willen hun positie binnen VEVAM behouden). Mogelijke nieuwe inkomstenbronnen kunnen tegenvallen. Maar, ook VEVAM in zijn huidige vorm loopt die risico’s, regisseursorganisatie of niet. VEVAM en DDG Als VEVAM eenmaal een regisseurs-CBO is, is het niet onlogisch als VEVAM en DDG fuseren. Dat klinkt nu misschien als een brug te ver, maar in Groot-Brittannië, Denemarken en Kroatië zijn regisseursgilden en CBO’s al een en dezelfde organisatie. De voordelen daarvan zijn evident. Belangen van regisseurs worden op alle niveaus door één organisatie behartigd. Het Deense regisseursgilde betaalt bijvoorbeeld uit de CBO-inkomsten drie juristen die voor alle leden de contracten verzorgen, terwijl de contributie 'slechts' 137 euro is. De Britse regisseurs hebben zich vorig jaar opnieuw verenigt in Directors UK. Mede op initiatief van Michael Apted is toen gekozen voor een combinatie van CBO en vakbond. In Kroatië koos men hiervoor toen na de burgeroorlog regisseurs alles opnieuw moesten uitonderhandelen met overheid en exploitanten. Als CBO kon het Kroatische gilde de rechten van zijn leden het beste waarborgen. En dat is toch waar het omdraait, ook voor de DDG: het waarborgen van de rechten van de regisseur. Dit artikel is een bewerking van een stuk in de DDG gazet, 2009, nr1