Auteursrecht in internationaal perspectief / 2

Contracten in drie landen 1. Denemarken Het tweede onderwerp dat aan bod kwam is de Europese contractspraktijk. Een voorbeeld van een land waarin het goed geregeld is Denemarken. De regisseursvereniging aldaar is zeer machtig en heeft vier juristen in dienst, die erop toezien dat er goede contracten worden afgesloten. Een paar voorbeelden van voorwaarden die voorkomen in de Deense contracten: - minimumtarieven: 2375 euro per week tijdens het draaien en 1575 euro per week in de pre- en postproductieperiode - winstdeling - royalty's: worden altijd afgesproken (!); minimaal 5%, oplopend tot 25% indien meer dan 300% van de producenteninvestering is terugverdiend - zwangerschapsverlof - secundaire vergoedingen (kabel, thuiskopie, omroep en prijzengeld) - bepalingen t.a.v. auteursrechten: worden NIET automatisch overgedragen aan de producent, er is een specificeringsplicht en een terugvalregeling bij geen-gebruik - final cut (vaak goed geregeld bij bioscoopfilms) De conclusie was dat de Denen reeds bereikt hebben waarvan andere landen (Nederland incluis) alleen maar kunnen dromen. Er is dan ook binnen de FERA besloten om toe te werken naar een algemeen, Europees regiecontract, waarbij de Denen als voorbeeld zullen fungeren. 2. Groot-Brittannië Het tweede land dat aan bod kwam was Engeland, daar is de situatie totaal anders. De laatste jaren is de positie van regisseurs steeds zwakker geworden, ten faveure van producenten. Volgens de aanwezige Britse regisseurs is er maar een oplossing om nog een redelijke positie te behouden: neem een goede agent. Want, in tegenstelling tot Denemarken worden contracten in Engeland individueel onderhandeld. Dat een individuele regisseur daarin vaak erg zwak staat werd duidelijk aan de hand van het volgende voorbeeld. In contracten staat vaak dat de regisseur zes dagen per week beschikbaar moet zijn en 'op verzoek van de producent kunnen dat er ook zeven worden'!. Het cynische aan de situatie is dat regisseurs volgens de wet wel rechten hebben, maar dat die in de praktijk van het contracteren moeten worden weggegeven. Er is dan ook een sterke beweging gaande om dat te veranderen met behulp van standaardcontracten, wettelijk ondersteund via wat wij in Nederland het auteurscontractenrecht noemen. Een andere oplossing voor het verstevigen van de regisseurspositie wordt gezien in het samenvoegen van het gilde (zeg maar de DDG) en de rechtenorganisatie (hun VEVAM). Door de oprichting van Directors UK twee jaar geleden is er een behoorlijke versterking gekomen, door het samenvoegen van de 'moral, economic en cultural rights' van regisseurs. Een van de successen van Directors UK is het collectief onderhandelen met tv-producenten, waardoor de situatie nu langzaamaan begint te verbeteren. De belangrijkste voorwaarde voor zulke onderhandelingen is wel dat regisseurs wettelijk als rechthebbenden worden erkend. En dat is iets waar we in Nederland van kunnen leren, aangezien de DDG via het wetsvoorstel auteurscontractenrecht probeert te bewerkstelligen dat de automatische rechtenoverdracht in het filmrecht (geregeld in artikel 45d van de Auteurswet) van tafel gaat. Hierover zullen we in het najaar met de Tweede Kamer gaan praten. 3. Frankrijk Tot slot was er een presentatie van een Franse jurist over de situatie in dat land. Opvallend daaraan was dat er een grote discrepantie is tussen de wet en de praktijk. In Frankrijk is de auteurswet zeer pro regisseurs (en andere makers), met name op het gebied van persoonlijkheidsrechten, terwijl de contractspraktijk veel minder gunstig is. In de praktijk wordt er vaak een lumpsum voor de rechtenvergoeding afgesproken, worden er geen overuren betaald en ook promotiewerkzaamheden worden niet vergoed. Al met al is het een beeld van een weinig zakelijke benadering van de beroepspraktijk, met overwegend slechte contracten. Het meest pregnante voorbeeld daarvan is nog wel de winstdeling die soms in een contract wordt opgenomen: 0,012 % van de netto winst! Zie ook de site van de Franse DG