Auteursrecht in internationaal perspectief

Door: Martijn Mewe

Auteursrecht als staatseigendom
Ik had er nog nooit over nagedacht, maar het blijkt mogelijk: auteursrechten die automatisch toevallen aan de overheid. Dit probleem is erg actueel in de voormalige Oostbloklanden: hoe zit ’t nu met de rechten van films die gemaakt zijn tijdens de communistische regimes? Een Duitse jurist vertelde dat er in Oost-Duitsland sprake was van staatseigendom van auteursrecht. Na de Wende leverde dat problemen op bij het gelijktrekken van de twee systemen, aangezien het West-Duitse auteursrecht zeer auteursvriendelijk is. De ongelijkheid duurt echter voort tot op de dag van vandaag: voormalige Oost-Duitse regisseurs krijgen geen vergoeding voor hun films van voor 1989, tenzij een film zeer succesvol is (via het bestseller beding). Uiteraard proberen de regisseurs deze onrechtvaardigheid aan te vechten, maar vooralsnog zonder succes. Dé oplossing voor dit probleem is: harmonisatie van auteursrechten in Europa, aldus de Duitse jurist.

Letland
In Letland bleek de overheid het ook behoorlijk bont gemaakt te hebben. Uit de presentatie van een Letse regisseur bleek dat de overheid zelfs de persoonlijkheidsrechten naar zich toe trok, iets dat in West Europa vanwege internationale afspraken onmogelijk is. Het gevolg hiervan was dat de overheid wijzigingen in de film kon aanbrengen of zelfs de naam van de filmmaker van de titelrol kon weghalen. Een absurde situatie! Ook deze 'spoken uit het verleden' leveren nu nog talrijke problemen op. De oplossing in Letland wordt gezocht in het collectief onderhandelen door één regisseursentiteit.