Neelie Kroes, Europees Commissaris Media en Digitalisering en Androulla Vassiliou, Commissaris Cultuur, Opvoeding, Sport moesten verstek laten gaan omdat ze nog niet officieel benoemd waren, maar een publiek van zo’n tachtig filmregisseurs, ambtenaren van de Commissies Kunst en Cultuur, Economische Zaken en Juridische Zaken luisterde naar een dag vol interessante presentaties.
Omdat FERA-voorzitter Istvan Szabo ziek thuis zat, verwelkomde hij ons middels een van tevoren opgenomen toespraak. Daarna verzorgde de vice-voorzitter van de Europese Commissie van Kunst en Cultuur, Helga Trüpel, een korte inleiding, waarin ze FERA een pluim gaf voor het vele werk en stelde dat de onderwerpen die op de agenda staan verder gaan dan alleen Europa zelf.
Ze luidde de dag in met een inmiddels voor regisseurs redelijk bekende samenvatting van de grote veranderingen die het filmvak ondergaat de laatste jaren:
* De snelheid van digitaal film produceren heeft de filmproductie radicaal veranderd. Vooral de digitale nabewerking is een geweldige verworvenheid. Er kan nog zoveel veranderd worden. Bij computeranimatie is haast alles mogelijk. Daarnaast is de productie gedemocratiseerd. Iedereen kan aan apparatuur komen; op je laptop kan je monteren. Er is geen excuus meer om geen film te maken. Maar dat betekent natuurlijk niet dat iedereen ook net zo makkelijk een goede film kan maken.
* Dankzij de digitalisering is een wereldwijde distributie mogelijk, zowel in bioscopen als via internet. Ook kleine landen kunnen hun producties overal slijten. Zelfs onbekende regisseurs krijgen een podium. Al dan niet via Youtube.
DEEL 1:
Na Helga Trüpels inleiding hield Ben Stassen een verhaal over de laatste ontwikkelingen rond 3D.
digital age en creativiteit
Ben Stassen is een producent/filmmaker die menig IMAX-project op zijn filmografie heeft staan. De laatste jaren filmt hij alleen nog maar in 3D.
Hij ziet 3D als de toekomst voor ons, filmmakers. De impact van de huidige 3D-technieken ('niet de 3D gimmicks van de jaren vijftig of zeventig') op het medium cinema, vergelijkt hij met de impact van de komst van de geluidsfilm.
Met de nieuwe 3D technieken wordt het weer een event om een film te zien. Je zit midden in de film. Je wordt opgezogen in het verhaal. De kaders van het doek vallen weg. Je bent onderdeel van de handeling. Dat heb je niet thuis achter je laptop of TV.
Wel is het zo dat de 3D films erg veel geld kosten, wat volgens Stassen leidt tot minder geproduceerde films in de VS. Maar volgens hem trekt dit minder aantal films wel meer bezoekers. Iedereen wil immers een event meemaken.
Volgens Ben Stassen is het jammer dat Europa zo achterloopt met de verfijnde 3D technieken. Vooral met live animation is het op dit continent behelpen.
De digitalisering zorgt er wel voor dat productie eenvoudiger wordt. Je kunt makkelijk uitwijken naar specialisten aan de andere kant van de wereld, zoals James Cameron bij Avatar deed door Peter Jacksons bedrijf in Nieuw-Zeeland in te schakelen.
De meeste mogelijkheden om 3D te zien, zijn momenteel verrassend genoeg in Oost-Europa, India en China. Omdat zij qua multiplexen jaren achterlopen, kunnen die landen juist nu een voorsprong nemen met de bouw van theaters met de allernieuwste projectietechnieken.
Over tien jaar is alles 3D, zo voorspelt Stassen. Hij schetst hoe het dagelijkse Journaal in 3D de beelden nog meer in ons hoofd zal prenten. En hoe de kijker totaal in het verhaal opgenomen zal worden door met een 3D-brilletje als enige in de film rond te lopen. Een ontwikkeling waar de gaming industry overigens al mee werkt.
Uiteraard bereikt de 3D techniek ook je huiskamer, met 3D-TV en 3D voor je laptop. Toch zal dat volgens Stassen minder imposant zijn dan IMAX of een mooie vertoning op een groot filmdoek.
Films van 2D naar 3D omzetten raadt Stassen sterk af. Dat levert alleen maar een goedkoop effect op. ‘Vergelijk het maar met zwart-wit films die ingekleurd worden.’
Link naar een interview met Ben Stassen over 3D:
Link naar een lijst met 3D films
DEEL 2:
Digitalisering en distributie
Welke gevolgen heeft de digitalisering voor de distributie. Hoe kunnen de auteursrechten voor ons, regisseurs, nog worden gegarandeerd?
Als je niet bestaat op internet, besta je überhaupt niet, is het motto waarmee het tweede deel van de dag ingeluid wordt. Een aantal sprekers laat zijn of haar licht schijnen op de ontwikkelingen in filmdistributie.
Cay Wesgnik, de man achter het Duitse initiatief OnlineFilm zegt het kernachtig:
Make it available.
Make it visible.
Make it cheap and better, cheaper...
Wees transparant, maak je films zichtbaar op internet.
Daarna is het de beurt aan de Nederlandse Michel Peters, van Content Republic, een Londens bedrijf dat adviseert in het online uitbrengen van films. Hij wil dat het veel en veel gemakkelijker wordt om films via internet aan te kopen. Waarom kan je een film wel in het ene land en niet in het andere land bestellen? Hij ziet nu teveel versnippering, teveel restrictie voor elk land apart.
Hij betoogt dat het slim zou zijn voor regisseurs om aan te sluiten bij bestaande internetbedrijven. Waarom steeds opnieuw het wiel uitvinden, aldus Peters. Hij waarschuwt voor de herhaling van de fouten die gemaakt zijn in de muziekindustrie waar hij jaren voor werkte.
En schaf de 'windows' voor het uitbrengen van films af. Laat de kijker-consument zelf bepalen wanneer en waar en hoe hij je film wil bekijken.
De Duitse Gerhard Pfennig van BildKunst stelde ten slotte dat in de VS de producenten, middels een buy-out, alle rechten hebben waardoor het onderhandelen met distributeurs en omroepen makkelijker gaat. Regisseurs en scenarioschrijvers profiteren daar volgens hem ook van middels percentages die zij hebben afgesproken. Dat lost een hoop op maar of dat ook in Europa haalbaar is, betwijfelde hij.
Daarna volgde de bekende discussie over hoe erg illegaal downloaden wel of niet is, de schande van de piraterij, de voordelen van video on demand, de verschillende betaalmodellen op internet en uiteraard de voordelen van de Long Tail waarbij een eenmaal opgeslagen werk van ons op het web nog tot het einde van der dagen bekeken kan worden èn verhandeld.
Onderwerpen waarover we hier in de Online Gazet ongetwijfeld nog vaak zullen rapporteren.
DEEL 3:
Wat moeten regisseurs doen om de digitale toekomst te pareren?
Het laatste onderdeel van de dag bestond uit een debat onder leiding van Peter Carpentier en Ger Poppelaars, waarin gepoogd werd om tot een paar aanbevelingen en conclusies te komen.
Tijdens dit deel kwamen onder andere de volgende onderwerpen aan bod:
Het is voor de buitenwacht vaak onduidelijk hoe het nu precies zit met al die platforms waar documentairemakers en speelfilmmakers nog iets van revenuen hopen terug te krijgen voor hun prachtfilms.
Vanuit het Europese Parlement en Commissie wordt EUROPEANA FILMS ontwikkeld, een platform voor Europese Films. Helga Trüpel stelde voor om een niche te creëren voor Europese auteursfilms en documentaires. Er zijn nu immers teveel platforms die ieder alles weer zelf moeten ontdekken. Waarom niet allen samen onder auspiciën van het Europese Parlement?
Ondergetekende maakte een opmerking over de mededingingsautoriteit die nog steeds haar goedkeuring moet geven aan het initiatief van FILMOTECH. Kennelijk is FILMOTECH zo sterk dat bij de NMO de bellen zijn gaan rinkelen. De NMO immers wil verhinderen dat er prijsafspraken worden gemaakt, wil voorkomen dat er een kartel ontstaat van makers, omroepen en producenten.
Ondergetekende pleitte ervoor - en dat nam Helga Trüpel zeer in zich op - dat de Europese commissie er alles aan zou doen om ons, makers niet langer als grote ondernemingen te beschouwen.
Al met al was er een consensus dat wij auteurs zijn en in die hoedanigheid een financiële tegemoetkoming willen zien voor onze films.
Er moeten betere Europese wetten komen voor auteursrechten.
Elke nationale regisseursclub moet contact zoeken met de eigen ministers en ministeries om onze rechten te behouden en te garanderen.
Aan het einde werd de FERA uitvoerig bedankt voor deze vruchtbare, inspirerende en leerzame dag.