DDG forum

Een maand geleden schreef ik het onderstaande, als illustratie bij een DDG-voorstel aan het HOCO. Het is relevant als we het hebben over 'tijd':

"Vandaag heb ik het schrijven van een script voor een korte film afgerond. Het ging heel vlot, ongeveer vier dagen werk. Ik ben in overleg met een producent of, en zo ja hoe, dit aan fondsen en omroep gepresenteerd moet worden. Het was in totaal ongeveer vier dagen werk, onbetaald.

Ik schat dat van al het werk dat ik doe als filmmaker 30% ‡ 35% onbetaald is, d.w.z. werktijd die als investering in projecten gezien moet worden.

Een voorbeeld uit 2002: in januari ging ik 5 dagen op reis naar Miami en New York om een idee voor een documentaire over een vermaarde violiste in de laatste fase van haar carriere te onderzoeken. Ik bezoek haar een paar dagen en spreek in New York met haar manager. Het idee blijkt levensvatbaar. Ik schrijf een paar kantjes (2 dagen werk) en probeer het idee aan de AVRO (met de klassieke speerpunt) te slijten (incl. telefoontjes, e-mail verkeer en een lijfelijk overleg: 1 dag werk). Ik herschrijf het concept (1 dag werk) en bied het aan bij de NPS. Die is geÔnteresseerd; de eindredakteur zal een Stifo-aanvraag waarschijnlijk steunen (incl. telefoontjes, e-mail verkeer en een lijfelijk overleg: 1 dag werk). Dus ik schrijf een voorstel voor uitwerkingssubsidie, om research te kunnen doen (archieven in Warschau en Londen, personen verspreid over de wereld) en een script te kunnen schrijven voor een documentaire over deze violiste (incl. het uitschrijven van het met haar gemaakte interview: 9 dagen werk). Het voorstel wordt door de NPS inderdaad ondersteund. Nu kan ik het presentabel maken voor het Stimuleringsfonds (incl. fotowerk, kopiÎren, begroten: 2 dagen werk).

In januari 2003 verneem ik dat subsidie voor dit plan wordt toegekend. Ik ben er van overtuigd dat de energie die ik in het plan heb gestopt van doorslaggevend belang is geweest in de positieve reactie van zowel NPS als Stimuleringsfonds. Mijn investering: 20 werkdagen (onbetaald) en ongeveer Ä 1800,- (voor de reis en de onkosten).

Maar omroep en fondsen reageren lang niet altijd positief. Soms levert een investering niet meer op dan een mooi plan dat op de plank blijft liggen. Zo is dat nu eenmaal, als kleine zelfstandige.

Voor de omroepen in het bijzonder en de Nederlandse documentaire cultuur in het algemeen is het een heel gunstige omstandigheid dat een klein legertje onafhankelijke filmmakers dag in dag uit bezig is ideeÎn af te wegen, onderzoek te doen en projecten te ontwikkelen, die ze n.b. in onderlinge concurrentie bij de financieringsbronnen aanbieden. Het grootste deel van deze plannen wordt nooit gerealiseerd. Want uiteraard wordt alleen d·t eruit gepikt, waarvan men verwacht of hoopt dat het iets moois oplevert - en zelfs dat kan mislukken, zoals regelmatig blijkt. Maar de kwaliteit van de geselecteerde projecten gedijt alleen maar dankzij de stuwkracht van de grote hoop met plannen die eronder zit. Het lijkt op filmmaken zelf: om 1 op 10 te kunnen draaien, moet je wel tien keer zoveel filmen als in de film terechtkomt. Je moet iets hebben om weg te gooien. Maar dat betekent niet dat die 9/10 toch niet gefilmd had hoeven worden.

Nu zijn er mensen in dit kleine film- en tv-wereldje die heel vreemd gaan kijken wanneer iemand zegt dat een regisseur ondernemer is. Een producent, die is toch ondernemer? De regisseur is toch enigszins kunstenaar, die gewoon betaald krijgt als ëie een klus heeft (meestal via een omroepcontract waar bovenaan staat: ìin opdracht van omroep zus of zoî)? Dit vertekende beeld draagt ertoe bij dat nog steeds veel mensen in het film- en tv-wereldje vinden dat bijvoorbeeld Ä 400,- een wel erg hoge dagprijs is voor een regisseur. Want dan hoeft hij eigenlijk maar zes dagen in de maand te werken om al een mooi modaal inkomen te hebben! De rest van de tijd is hij of zij lekker vrij.

Het omgekeerde is waar, getuige het bovenstaande voorbeeld. Afgezien van al het onbetaalde werk dat bijdraagt aan de kwantiteit en kwaliteit van de aangeboden projecten, heeft de regisseur met die Ä 400,- geen vakantietoeslag, geen ziektekostenverzekering, geen arbeidsongeschiktheidsverzekering (die eigenlijk onbetaalbaar is), geen ATV-dagen, geen dertiende maand, LAAT STAAN pensioen, maar wel, jazeker, flexibele werktijden. Flexibele werktijden betekent voor mij niet alleen dat ik mijn week zelf indeel en als ik het zou willen soms op dinsdagochtend tot 11 uur zou kunnen uitslapen. Het betekent ook dat ik - indien vereist - dagen van 14 uur of weken van 75 uur maak. (Laat ik trouwens ook mijn administratie niet vergeten: ongeveer drie of vier werkdagen per kwartaal, incl. overleg met de boekhouder.) Die Ä 400,- is officieus berekend op basis van een 10-urige werkdag (waar de rest van Nederland nog altijd acht uur per dag werkt). En 40 euro ex. btw per uur is nog altijd een stuk minder dan de gemiddelde automonteur of dakbedekker verdient, die automatisch extra uren in rekening brengt, net als een cameraman, geluidsman, belichter, camera-assistent of editor overigens. Nee, de regisseur doet het vanuit een roeping, dus dan moet ëie ook niet zeuren (vindt ook de gerespecteerde journalist die roept dat een werkloze regisseur dan maar vakken moet gaan vullen in een supermarkt).

Kortom, de tijdsinvestering van regisseurs in hun werk is voor een groot deel onbetaald. Dit moet worden weerspiegeld in de dagprijs.

In navolging van Paul Cohen een kleine opsomming (ik roep iedereen op dit ook te doen, want belangrijk voor het onderzoek):

- deelname aan scenariowedstrijd Geneve-EBU:
ik had al een synopsis/treatment voor een single play liggen (circa 15 dagen onbezoldigd). Tekst herzien voor deze deelname: 2 dagen onbezoldigd, incl. kopiÃŽren, etc.

- deelname scenariowedstrijd De Oversteek:
co-schrijver: zelf subsidie verkregen van Thuiskopiefonds voor ontwikkeling speelfilm. Daarmee lopende kosten gedekt en voor mij en schrijfster een klein honorarium (totaal 4000 euro). Uren maar niet tellen, want anders wordt je maar ongelukkig.

- ontwikkeling speelfilm:
ook hiervoor een klein bedrag via Thuiskopiefonds. Dat is gebruikt om een treatment te schrijven en de eerste acte uit te werken. Maar naar verhouding zijn de 'betaalde' dagen allang op. Om een gedegen pakket te hebben dat presentabel is voor producenten en fondsen, heb ik zo'n 15 dagen onbezoldigd aan dit plan besteed.

NB. de tijd die besteed is aan het aanvragen van de subsidies heb ik niet meegerekend, maar schat ik in op zo'n 2 dagen per aanvraag.

Naast het 'schappenvul-syndroom' waar ik me ook kapot van ben geschrokken (we hebben toch een Beroeps-groep!), is er ook het creatieve nadeel aan lang wachten: hoe lang kun je je idee vast houden? Drie maanden wachten is niks. Maar een jaar is zeker ook gewoon. Dat afgezet tegen de razend snelle veranderingen die de wereld tegenwoordig doormaakt (Internet is pas 10 jar oud), is dat heel lang. Ik pleit dan ook voor een veel hogere omloop snelheid van projecten, toestemmingen en uitzending. Als iedereen meer werk heeft, kan je makkelijker aan een redelijk jaarinkomen komen en hoeft misschien de dagprijs niet zo (om)hoog. Dus: meer zendtijd, snellere beoordeling en meer maken.